ตำนาน 12 จักรราศี กว่าจะมาเป็นสัญลักษณ์ประจำเดือนเกิด ตอนที่ 1

ตำนาน 12 จักรราศี กว่าจะมาเป็นสัญลักษณ์ประจำเดือนเกิด ตอนที่ 1

นอกเหนือจากดาวเคราะห์ต่างๆที่ชาวกรีก (และนักดาราศาสตร์รุ่นปัจจุบัน) ได้นําเอาชื่อเทพต่างๆของพวกเขามาเรียกแทนแล้ว ยังมีดวงดาวสําคัญอีกกลุ่มหนึ่งซึ่งเป็นกลุ่มดาว 12 กลุ่มที่วงอยู่รอบเส้นสุริยะวิถี พูดง่ายๆคือเมื่อเรามองดวงอาทิตย์ก็จะเห็นกลุ่มดาวพวกนี้อยู่เป็นฉากหลังตามช่วงเวลาแต่ละช่วงเดือนชัดเจน (อันที่จริงมองไม่เห็นหรอกนะ ต้องให้ดวงอาทิตย์เคลื่อนผ่านไปสักสองเดือนก่อนนะแหละถึงจะมองเห็นด้วยตาได้) ดาวที่อยู่ตรงฉากหลังพวกนั้นแหละที่เราเรียกว่า จักรราศี

สมัยโบราณคนเราคิดว่าโลกเป็นศูนย์กลางของระบบสุริยะ เพราะนอกจากจะเห็นดวงอาทิตย์โคจรตามหมู่ดาวจักรราศีแล้ว เขายังเห็นดาวเคราะห์สว่างมองด้วยตาเปล่าได้ทั้ง 5 ดวง คือดาวพุธ ดาวศุกร์ ดาวอังคาร ดาวพฤหัส และดาวเสาร์เคลื่อนที่ผ่านกลุ่มดาวจักรราศีตามช่วงเวลาแต่ละช่วงเดือนอย่างชัดเจนเช่นกัน ทําให้เกิดการเริ่มต้นแบบจําลองของระบบสุริยะที่เก่าแก่ที่สุด เกิดการกําหนดวันเดือนปีขึ้นมาใช้ เป็นปฏิทินดังที่เราใช้อยู่ในปัจจุบันนี้นี่เอง

สําหรับคนในปัจจุบัน เราอาจมองเห็นว่าหมู่ดาวจักรราศีมีความหมายในการกําหนดการเคลื่อนไปของโลก แต่สําหรับคนโบราณแล้วมีความหมายมากกว่าในด้านการให้ความเคารพศรัทธา เป็นเหตุผลอย่างง่ายๆที่ทําให้มีเรื่องเล่าของดาวเป็นตํานาน แต่บอกก่อนนะว่าคนโบราณจะเริ่มต้นปีที่เดือนเมษายนแล้วจบด้วยเดือนมีนาคม

ราศีเมษ (Aries) กลุ่มดาวแกะ

ราศีเมษ (Aries) กลุ่มดาวแกะ

เป็นช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์โคจรผ่านกลุ่มดาวแกะหรือเมษ (แอรีส Aries) ตามตํานานเล่าว่า แกะเป็นสัตว์สง่างามบนทุ่งหญ้าที่คั่นอยู่ตรงหนทางไปสวรรค์ เมื่อแรกที่ผู้สร้างรังสรรค์จักรราศีขึ้นก็จับแกะแอร์ไปไว้ที่นั่น มันมีรูปร่างเหมือนแกะอาร์คาเดียโบราณ ขนนุ่มสีขาวปนน้ำตาล เหมือนผมคนมากกว่าเหมือนขนแกะเดี๋ยวนี้ กล่าวกันว่าครั้งหนึ่งแอรี่เป็นจ่าฝูงของฝูงแกะแห่งเทพมาร์ส ซึ่งเคยเป็นเทพของชาวไร่ก่อนที่จะกลายเป็นเทพแห่งนักรบ ดังนั้นจึงไม่น่าแปลกใจเลยที่จักรราศีนี้จะมีตําแหน่งอยู่ใกล้ดาวอังคาร

อย่างไรก็ตาม ตามแบบฉบับของตํานานกรีกที่จะต้องมีเรื่องแตกแขนงออกไปเรื่อยๆ เรื่องของแกะแอรี่เลยต้องมีแตกต่างกันอีก

ในตํานานอีกฉบับกล่าวว่าแอรี่นั้นไม่ใช่ใครอื่น คือแกะตัวเดียวกับที่เนเฟอลีได้ส่งไปช่วยโอรสและธิดา ฟริกซัสและเฮลลี ลูกของเธอกับราชาแห่งเธสซาลี พาเหาะมาให้รอดพ้นจากคําสั่งนําไปฆ่าบูชายัญของแม่เลี้ยง เมื่อแกะเหาะผ่านช่องแคบแรกซึ่งแยกทวีปยุโรปออกจากทวีปเอเชีย เฮลลีตกลงไปในทะเลเสียชีวิต (ช่องแคบนั้นเลยได้ชื่อว่าเฮลเลสปอนท์ (Helespont) ซึ่งปัจจุบันชื่อนี้ได้เปลี่ยนไปแล้ว แต่ถึงอย่างนั้น ปลายคาบสมุทรกัลลิโพลลีซึ่งอยู่ทางช่องแคบด้านทวีปยุโรปก็ยังคงเรียกว่าแหลมเฮลเลอยู่ดี)

ฟริกซัสเสียใจมาก แต่เขายังคงเกาะหลังแกะเดินทางต่อไป เมื่อไปถึงโคลกีสเขาก็นําแกะไป (ฆ่า) บูชายัญแด่ซูส หลังจากนั้นก็ถลกหนังแล้วนําขนแกะไปแขวนไว้ชายป่าละเมาะอันศักดิ์สิทธิ์ มีมังกรผู้ไม่เคยหลับเฝ้าอยู่ เวลาต่อมาขนแกะที่แขวนไว้ ที่นั่นกลายเป็นทองคํา เป็นต้นเหตุให้ต้องเกิดการผจญภัยเรื่องเจสันกับขนแกะทองคํา

ว่ากันว่าแกะตัวนี้ยังถูกนําไปไว้บนฟ้าด้วย โดยเป็นเจ้าประจําราศีเมษหรือ (แอรีส Aries) ซึ่งเป็นภาษาละตินแปลว่าแกะในสมัยโบราณ ดวงอาทิตย์เข้าสู่ราศีเมษ เมื่อเวลากลางวันเท่ากับกลางคืนเรียกว่า สปริงอีควิน็อกซ์ (Spring Equinox) ทําให้ราศีเมษเป็นราศีแรกของปี ปัจจุบันแม้ว่าช่วงสปริงอีควิน็อกซ์จะเคลื่อนไปอยู่ในราศีมีนแล้ว แต่เราก็ยังถือกันว่าราศีเมษเป็นราศีแรกอยู่ดี

ราศีพฤษฎ (Taurus) กลุ่มดาววัว หรือดาวธง

ราศีพฤษฎ (Taurus) กลุ่มดาววัว หรือดาวธง

ตำนานในราศีนี้ค่อนข้างสั้นและไม่มีอะไรเป็นเรื่องเป็นราว เพราะมันไปเกี่ยวข้องอยู่ในเรื่องตํานานอื่นๆหลายที่อย่างเช่น เรื่องวัวแห่งครีต (Cretan Bull) ที่โพไซดอนเจ้าแห่งทะเลเป็นผู้ส่งมายืนยันเป็นพยานคําพูดของไมนอส แต่ไมนอสไม่ส่งคืน จนภายหลังกลายเป็นโศกนาฏกรรมคนรักกับวัวจนได้หน่อเนื้อเป็นสัตว์ประหลาดมิโนทอร์ หรืออย่างตอนที่ซูสแปลงเป็นวัวขาวไปล่อลวงนางยูโรปา หรือตอนที่เฮอร์คิวลิสได้รับคําสั่งให้ไปขโมยวัวอันเป็นหนึ่งในทัณฑ์ 12 ประการของเขา

สงสัยว่าอาจเป็นเพราะมีความเกี่ยวพันกับวัวอยู่มากเรื่อง เทพบดีซูสก็เลยนําวัวมาเป็นสัญลักษณ์ประดับท้องฟ้าเป็นกลุ่มดาวพฤษภก็ได้

ราศีเมถุน (Gemini) กลุ่มดาวคนคู่ หรือดาวโลง

ราศีเมถุน (Gemini) กลุ่มดาวคนคู่ หรือดาวโลง

กลุ่มดาวในจักรราศึกลุ่มนี้ค่อนข้างมีความสําคัญมากเนื่องจากเป็นดาวสําคัญของนักเดินเรือ จะเห็นได้ชัดก็เมื่อดวงอาทิตย์เคลื่อนสู่กลุ่มดาวราศีคนคู่หรือเมถุน (เจมิไน Gemini) มันเป็นเครื่องหมายของการสิ้นสุดพายุฤดูหนาว คนเรือสามารถนําเรือออกทะเลได้ปลอดภัย

ตำนานของดาวแฝดคู่นี้มาจากแฝดคู่หนึ่งในตํานานที่เรารู้จักกันดี นามของสองคนนี้คือ คาสเตอร์และพอลลักซ์ (Castor and Pollux) ซึ่งเป็นภาษาโรมัน ทั้งสองคนนับเป็นวีรบุรุษคู่หนึ่งที่ชาวกรีกและโรมันชื่นชอบ

ทั้งคาสเตอร์และพอลลักซ์นี้เป็นลูกของซูสจากนางลีดา แต่ทั้งคู่อาจมีกําเนิดประหลาดสักหน่อย คือเมื่อออกจากท้องแม่ แทนที่จะออกมาเป็นเด็กทารกปกติ กลับกลายเป็นไข่สองใบก่อนจะฟักเป็นคน ตํานานกล่าวว่าที่เป็นดังนี้เนื่องจากขณะที่นางลีดามีสัมพันธ์สวาทกับซูส จอมเทพแปลงร่างเป็นหงส์นั่นเอง (บางตํานานก็ว่าซูสได้เปลี่ยนร่างนางให้เป็นหงส์ด้วยเช่นกัน) ครั้นแล้วนางลีดาก็ตั้งครรภ์ แต่เป็นการตั้งครรภ์ซ้อน เพราะก่อนหน้านางกําลังตั้งครรภ์อยู่แล้วกับทินดาริอัส สามีชาวมนุษย์

ที่นี้เมื่อคลอดลูกก็เลยออกมาเป็นไข่สองฟอง แล้วไข่แต่ละฟองก็ยังแตกออกเป็นแฝดคู่หนึ่งอีกต่างหาก ไข่ฟองหนึ่งแตกออกมาเป็นชายชื่อ โพลีดูซีส ซึ่งชาวโรมัน เรียกว่า พอลลักซ์ (เป็นผู้เดียวในหมู่ลูกๆของลีดาที่เป็นอมตะ) กับหญิงชื่อเฮเลน ส่วนอีกฟองหนึ่งแตกออกมาเป็นชายชื่อคาสเตอร์กับหญิงชื่อไคลเทมเนสตรา ผู้หญิงทั้งสองคนภายหลังต่อมามีความสําคัญต่อตํานานฝ่ายโรมันมากทีเดียวล่ะ

คาสเตอร์และพอลลักซ์ก็เหมือนลูกเทพคนอื่นๆที่ชอบทําตัวนอกกรอบและสนุกสนานไปกับการผจญภัยต่างๆอย่างเมามัน ทั้งคู่เคยเข้าร่วมต่อสู้ในสงครามคราวยึดกรุงทรอย เคยตามเจสันออกผจญภัยในภารกิจขนแกะทองคํา และยังเคยพาลูกสาวของลิวซิพพัสหนี พฤติกรรมเสี่ยงๆแบบนี้เลยพาให้แฝดคาสเตอร์และพอลลักซ์ต้องเข้าไปพัวพันกับการดวลดาบกับไอดาสและลินซีอัสด้วยก็เรื่องที่สองคนหลังพยายามปกป้องน้องสาวของตนนั่นเอง และมันก็เป็นเหตุให้ไอดาสแทงคาสเตอร์ตาย พอลลักซ์ผู้เป็นอมตะได้แต่โศกเศร้าเสียใจมากมายจนในที่สุดเทพบิดาทนไม่ ไหวต้องพาทั้งสองขึ้นไปประดับบนท้องฟ้ากลายเป็นดาวแฝด เรียกกันว่า เจมิไน (Gemini) นั่นเอง

ราศีกรกฎ (Cancer) กลุ่มดาวปู 

ราศีกรกฎ (Cancer) กลุ่มดาวปู 

ตามตํานานเล่าว่าเจ้าแห่งราศีนี้คือ คาร์คินอส (Karkinos) เป็นปูตัวที่รอดมาจากช่วงเวลาที่เฮอร์คิวลิสต้องปฏิบัติภารกิจ 12 ประการ ในภารกิจที่สองคือการฆ่างูเก้าหัวไฮดรานี่ล่ะ นับเป็นญาติสาขาหนึ่งของไฮดราได้เลยทีเดียว เมื่อเฮอร์คิวลิสปรากฏตัวขึ้น มันซึ่งอยู่ในบริเวณเดียวกับไฮดราก็ออกมาช่วย เอาก้ามหนีบเข้าที่เท้าของวีรบุรุษ แรงหนีบทําให้เขาหันมาดูต้นเหตุและทันใดเขาก็ใช้พละกําลังมหาศาลนั้นกระทืบปูจนกระดองแตก ดีแต่เจ้าแม่เฮราช่วยเอาไว้ทัน คว้าปูขึ้นไปประดับไว้บนท้องฟ้า กลายเป็นเครื่องหมายแห่งมารดาผู้ยิ่งใหญ่ไปในที่สุด

ราศีสิงห์ (Leo) กลุ่มดาวสิงโต

ราศีสิงห์ (Leo) กลุ่มดาวสิงโต

ตามตํานานเล่าว่ามันเป็นสัตว์ที่มีพละกําลังมากที่สุดในจักรราศี เพราะมันเป็นลูกของไทฟอนและอีคิดน่า อสูรรุ่นแรกของโลก ปรากฏตัวขึ้นเป็นครั้งแรกบนโลกในนามสิงห์แห่งนีเมีย กระทั่งเฮอร์คิวลิสได้รับมอบหมายภารกิจแรกจากทัณฑ์ 12 ประการ ด้วยการฆ่าและถลกหนังสิงห์ตัวนี้เอามาทําเสื้อเกราะ 

ราศีกันย์ (Virgo) กลุ่มดาวหญิงสาว 

ราศีกันย์ (Virgo) กลุ่มดาวหญิงสาว 

ตํานานของราศีนี้เรื่องหนึ่งเล่าไว้อย่างน่าเศร้าว่า เดิมทีหญิงสาวเจ้าราศีที่ว่าคือนาง อีริโกนี (Erigone) ลูกสาวของราชาอิคาริอัส (Icarus) แห่งแอตติกา ราชาคนนี้ได้นําเอาไวน์ของไดโอไนซัสไปสอนให้คนเลี้ยงแกะดื่ม แต่ปรากฏว่าเมื่อพวกนั้นเมามาย ต่างก็คิดว่าพระราชานํายาพิษมาให้จึงรุมฆ่าพระองค์เสีย อีริโกนีลูกสาวผู้ทรงพรหมจรรย์พาสุนัขแสนรู้ชื่อ แมร่า (Maera) เที่ยวออกตามหาศพบิดา ในที่สุดก็พบร่างพระองค์ถูกฝังซ่อนไว้ในสุสานแห่งหนึ่ง

อีริโกนีก่นแต่ร้องไห้ไม่ยอมรับว่าบิดาตายแล้ว เมื่อความเศร้าถึงขีดสุด อีริโกนีก็ผูกคอตายกับต้นไม้แถวนั้น ส่วนแมร่าก็กระโดดน้ำตายตาม มันเป็นเรื่องเศร้าที่ทําให้ซูส ฃเกิดความสงสารจับใจ ถึงกับนําทั้งสามขึ้นไปไว้ฟากฟ้าจะได้ไม่ต้องจากกันอีก โดยแมร่ากลายเป็นดาวสุนัขเล็ก และอีริโกนีกลายเป็นดวงดาวแห่งราศีกันย์

แต่มีความเชื่ออีกตํานานหนึ่งเหมือนกันว่า หญิงสาวในราศีนี้คือเทพีเพอร์เซโฟนี ดังนั้นเมื่อใดก็ตามที่กลุ่มดาวหญิงสาวปรากฏขึ้นในฤดูใบไม้ผลิ นั่นก็หมายความว่าฤดูการเพาะปลูกมาถึงแล้วนั่นเอง (คลิก ที่นี่ เพื่ออ่านต่อ)

สนับสนุนโดยยูฟ่าเบท ufabet